موقعیت جغرافیایی استان کهگیلویه و بویراحمد
استان کهگیلویه و بویراحمد با ۱۶۲۶۴ کیلومتر مربع وسعت در جنوب غربی مرکز ایران واقع شدهاست. براساس آخرین تقسیمات سیاسی و اداری در سال ۱۳۷۵، شهرستانهای استان عبارتند از: کهگیلویه بامرکزیت دهدشت، بویراحمد با مرکزیت یاسوج و گچسارانشهر یاسوج مرکز استان کهگیلویه و بویراحمدمیباشد. این استان، از شمال با استان چهارمحال و بختیاری، از جنوب با استانهای فارس و بوشهر، از شرق بااستانهای اصفهان و فارس و از غرب با استان خوزستان همسایه است
این استان در سال ۱۳۷۵، حدود ۵۴۴ هزار نفر جمعیّت داشته که از این تعداد ۲۳/۳۹ درصد در نقاط شهریو ۲۰/۶۰ درصد در نقاط روستایی سکونت داشتهاند و بقیه غیر ساکن بودهاند.استان کهگیلویه و بویراحمد منطقهای ناهموار و کوهستانی است که در حدود ۴۵ مساحت آن از ارتفاعات وتپه ماهورها تشکیل شده است و ۱۵ بقیه مساحت آن را دشتها و درهها در بر گرفتهاند.
بلندترین نقطه استان، قلّهدنا به ارتفاع ۴۴۰۹ متر و پستترین ناحیه آن لیشتر با ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا میباشد. در مناطق سردسیر،ارتفاعات بلندتر و تپه ماهورها بیشتر است و در مناطق گرمسیر ارتفاعات کوتاهتر و تپه ماهور نیز کمتر است.عمده اراضی کشاورزی استان در دشتها واقع شده است.
آب و هوای کهگیلویه و بویراحمد
در امتداد رشته کوههای اصلی زاگرس از شمال شرقی به جنوب غربی در استان کهگیلویه و بویراحمد،از ارتفاع کوهها و مقدار بارندگی و رطوبت هوا به طور محسوسی کاسته شده و مشخصات اقلیمی دوگانهای راپدید میآورد. بدین ترتیب این استان به دو منطقه سردسیری و گرمسیری تقسیم شده است
منطقه گرمسیری در قسمت جنوب و غرب استان واقع شده و آب و هوایی گرم و خشک دارد و بادهای موسمی(فصلی) و محلی متعددی در این ناحیه میوزند. باران این منطقه از آبان ماه آغاز شده و تا اردیبهشت به تناوبادامه مییابد. در این مناطق یخبندان بندرت اتفاق میافتد.
منطقه سردسیری در شمال و شرق استان قرار دارد. بارش این ناحیه معمولاً از آبان ماه شروع و تا اردیبهشت ماهبه تناوب و معمولاً به صورت برف ادامه مییابد. این قسمت از استان که در واقع جنوبیترین بخش زاگرسمرطوب است با جنگلهای وسیع و زیبای بلوط پوشیده شده و سرچشمه رودهای بزرگی است.در این استان بادهایی با جهات مختلف میوزند که مهّمترین آنها عبارتند از:
بادهای موسمی که به نام باد شمال و باد جنوب معروف هستند. باد شمال از طرف شمال غربی از دریایمدیترانه و آبهای اطراف آن و گاهی از اقیانوس اطلس به داخل منطقه نفوذ میکند. و موجب بارندگی میشود.باد جنوب از سمت جنوب و جنوب غربی به ویژه در اواخر بهار و تابستان به داخل منطقه نفوذ میکند ومعمولاً با گرما همراه است
بادهای محلی در نواحی مختلف نسبتاً محدود و کم وسعت استان میوزند که مهّمترین آنها عبارتند از: بادآشوب، باد زیر روز، کوه باد، باد حیران، باد چوغان، باد او و باد درخترو.
تاریخ و فرهنگ کهگیلویه و بویراحمد
استان کهگیلویه و بویراحمد در گذشتهای نهچندان دور جزء یکی از بلوکهای مملکت فارس ومشتمل بر دو قسمت شمال شرقی که آن را سردسیر و کوهستانی و پشت کوه و قسمت جنوبی و غرب بود که آنرا نره کوه بهبهان مینامیدند. تا دوّم تیرماه ۱۳۴۲ شمسی، قسمتی از استان فعلی کهگیلویه و بویراحمد جزءاستان خوزستان و قسمتی نیز جزء استان فارس بود.پانزدهم آبان ماه ۱۳۳۸، قسمت گرمسیر بهبهان به شهرستان کهگیلویه با مرکزیت دهدشت تبدیل شد. اینشهرستان کماکان جزء استان خوزستان و بقیه منطقه جزء استان فارس بود. به دنبال شورش ایل بویراحمد در۲۲ تیرماه ۱۳۴۲، منطقه کهگیلویه و بویراحمد طبق تصویب نامه مجلس شورای ملی وقت، از استانهای فارسو خوزستان جدا شد و به یک فرمانداری کل تبدیل شد و یاسوج که تا آن زمان خالی از سکنه بود، به عنوان مرکزآن تعیین گردید.
در اسفندماه ۱۳۵۲ شمسی فرمانداری کل کهگیلویه و بویراحمد به استان تبدیل شد. به استنادکتاب “ممسنی در گذرگاه تاریخ” مردم لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، ممسنی و حتی’ دشتستان بوشهر با گذشتهتاریخی مشترک از یک نژاد هستند و با یک زبان صحبت میکنند و آداب و رسوم و فرهنگ مشابهیدارند.کنشهای فرهنگی مردم کهگیلویه و بویراحمد از روابط اجتماعی موجود مبتنی بر نظام عشیرهای متأثراست. در این نظام فرهنگی تمام رفتارهای اجتماعی و فرهنگی مردم تحت تأثیر مستقیم روابط قبیلهای وعشیرتی قرار دارند.
صنایع دستی و سوغاتی های کهگیلویه و بویراحمد
در بین عشایر کهگیلویه و بویراحمد تولید دست بافتهای مختلف از دیرباز رواج دارد.وجود مواد اوّلیه مورد نیاز از جمله انواع پشم، زمینه مناسبی برای تهیه انواع دستبافتها فراهم ساخته است.دست بافتهای کهگیلویه و بویراحمد که با استفاده از مواد اولیه مرغوب و با رنگهای متنوع گیاهی و در نقشهایسنتی تهیّه میشود، خریداران و طرفداران بسیار دارد و مرغوبیت آن باعث شده است، ۹۰ درصد از تولیداتدست بافت استان صادر شود
بافت صنایع دستی در کهگیلویه و بویراحمد متنوع است و میتوان آنها را بهبافتههای دارای نظیر قالی، جانمازی، پشتی، خورجین، بافتهای بدون گره نظیر گلیم و بافتهای میلی نظیرجوراب، دستکش و سوزن دوزی، تقسیم کرد.اهم صنایع دستی استان کهگیلویه و بویراحمد عبارتند از: قالی بافی، گبه، گلیم و گچمه. سوغاتی مهّم استانعبارتند از: قالی، گلیم، گبه، جانمازی، پشتی، خورجین، سوزن دوزی، دستکش و دیگر محصولات صنایع دستیعشایری که خرید آنها برای بازدید کنندگان یادگاری جالب و ماندنیاست
